الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )

426

رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )

طبرسى در سال 523 ه . ق از مشهد رضوى به سبزوار رفت و سال 548 ه . ق در همان‌جا درگذشت « 1 » . مؤلف گويد : از پيش‌آمدهاى بر خلاف انتظار آن است كه سيد رضى الدّين بن طاوس كتابى به نام ربيع الشيعة تأليف نموده و اين كتاب در همگى مطالب و ابواب و ترتيب بدون كم و زياد موافق با كتاب اعلام الورى بوده و تنها تفاوتى كه در ميان است اختلافى است كه در ديباچهء آن به نظر مىرسد « * » . به دنبال آنچه مرقوم داشته مىنويسد : گاهى اتفاق افتاده كتاب جامع الاخبار را به مترجم حاضر نسبت داده‌اند و گاهى آن را از تأليفات فرزندش مىدانند . اين انتساب نابجا

--> ( 1 ) - نقد الرجال ، ص 266 . ( * ) در الذريعة ، ج 2 ، ص 240 ذيل اعلام الورى پس از شرح مطالب مربوط به آن مىنويسد : از پيش‌آمدهاى بىسابقه آنكه كتاب ربيع الشيعة كه منسوب به سيد بن طاوس متوفى 664 ه . ق مىباشد بدون كم و زياد با كتاب اعلام الورى مطابق بوده و به نام سيد و به اسم مزبور شهرت يافته . با آنكه تأليف آن با سبك سيد و آثار او هيچ‌گونه موافقتى ندارد بلكه از آن طبرسى است . يكى از مشايخ چنين احتمال داده شبهه انتساب ازآنجا ناشى شده است كه سيد بن طاوس هنگامى كه كتاب مزبور را براى شاگردان خود قرائت مىكرده مطابق معمول به حمد خدا و درود بر محمد مصطفى و خاندان او مىپرداخته و پس از آن به تمجيد از كتاب مزبور پرداخته و اظهار داشته : ان هذا الكتاب ربيع الشيعة يعنى اين كتاب بهار شيعه است نه آنكه موسوم به اين نام باشد و كسى كه تقريرات سيد را يادداشت مىكرده چنين نوشته است ( سيد امام و ديگر القابى كه ويژه آن بزرگوار بوده ) مىگويد كه اين كتاب موسوم به ربيع الشيعة است و سپس به ما بقى مطالب آن كتاب بىكم‌وكاست پرداخته و پس از او هركس كه آن نسخه را مطالعه و مشاهده كرده پنداشته است كه كتاب مزبور از تأليفات سيد بن طاوس است و شيخ ما ، محدث نورى در مستدرك الوسائل احتمال ديگرى داده موقعى كه كتاب مزبور به دست سيد رسيده بدون آنكه از اسم كتاب يا اسم مؤلفش اطلاعى به دست آورد در مدح از كتاب مزبور گفته : « اين كتاب ربيع شيعه و بهار اوست » و ازآنجاكه جمله مزبور به خط سيد بوده پنداشته‌اند كه كتاب از آن او و موسوم بدان نام است . در الذريعة ، ج 10 ، ص 75 ذيل ربيع الشيعة به همين شبهه اشاره كرده و اضافه كرده مجلسى نوشته است نظر به اينكه مطالب ربيع الشيعة موافق با اعلام الورى بوده در كتاب بحار از آن نقل نكرده‌ايم - م .